Aşırı Kafeinsiz Kahve Tüketimi ve Uyku

Kafeinsiz kahve tamamen kafeinsiz değildir. Bir fincandaki miktar düşük olsa da art arda içilen fincanlar toplam kafeini yükseltebilir. Kafeine duyarlı kişilerde bu miktar huzursuzluk, çarpıntı, kaygı veya uykuya dalma güçlüğü yapabilir.

Kafeinsiz kahve, kafeinli kahveye göre günlük kafein alımını belirgin biçimde azaltır, ancak özellikle yatmaya yakın çok miktarda içildiğinde uykuyu etkileyebilir. Gece uyanmalarında kahvenin içerdiği kafeinin yanı sıra fincanlarla alınan sıvı da önem taşır.

Öne Çıkanlar

• Kafeine duyarlı kişilerde huzursuzluk veya çarpıntı tekrarlıyorsa fincan sayısını azaltmak ve kahveyi daha erken içmek daha güvenlidir.
• Yatağa yakın kahve içildikten sonra uyku bozuluyorsa tüketim saatiyle miktarı birkaç gece birlikte izlemek, zamanlamanın payını gösterir.
• Gece uyanıp tuvalete gitme, kahve azalınca değil akşam sıvısı azalınca düzeliyorsa sorun kafeinden çok sıvı yüküyle ilişkili olabilir.
• Hamilelikte kafeinsiz kahveden kalan miktar da çay, çikolata ve diğer kaynaklarla birlikte günlük toplam hesaba katılır.

Kafeinsiz Kahvede Kalan Kafein

Kafeinsiz adı çekirdekte hiç kafein kalmadığı anlamına gelmez. Kafeinsizleştirme işlemi kafeinin büyük bölümünü ayırır, fakat geride küçük bir miktar bırakabilir. Fincanın büyüklüğü, kahvenin hazırlanma biçimi ve kullanılan çekirdek bu miktarı değiştirir.

3 Beyazın En Tehlikelisi Olan Tuzun Zararları Nelerdir?

×

Ürün standardında kavrulmuş kafeinsiz kahve için kuru madde üzerinden %0,1, çözünebilir kafein için %0,3 üst sınırı kullanılabilir. Oranlar düşük görünse de art arda içilen fincanlar toplam kafein alımını artırır.

Bir fincanın taşıdığı miktarla birkaç fincanın toplamı aynı değildir. Çok miktarda içildiğinde her fincandaki az miktar birleşir ve bazı ürünlerde toplam kafein daha yüksek bir düzeye ulaşabilir.

Hazırlama sırasında kullanılan kahve miktarı arttıkça fincana geçen kafein de artabilir. Büyük kupalar, art arda doldurulan fincanlar ve yoğun hazırlanmış çözünebilir kahve toplamı yükseltir. Bu yüzden etiketteki kafeinsiz ifadesi, hazırlanan her fincanın aynı miktarda kafein taşıdığı anlamına gelmez.

Kafeinli kahveden kafeinsize geçiş günlük kafein yükünü azaltır, fakat miktarı sıfırlamaz. Gece uykusu hassas olanlarda küçük miktar bile önem taşıyabilir. Kafeinsiz kahve seçimi bu farkı azaltmaya yardımcı olur, ancak uykuyu etkileyebilecek kalıntı kafein ve sıvı miktarını ortadan kaldırmaz.

Rustik yan masada bir kitap ve fincan bulunan huzurlu yatak odası.

Günlük Kafein Hesabı

Günlük hesap yalnızca kafeinsiz kahve fincanlarını kapsamaz. Çay, enerji içeceği, kola, çikolata ve bazı ilaçlar da kafein içerebilir. Kafeinsiz kahve tek başına düşük görünse bile günün geri kalanındaki kaynaklarla birlikte düşünülür.

Çoğu sağlıklı yetişkin için tüm kaynaklardan gelen toplam kafeinin genellikle günlük 400 mg’ı aşmaması önerilir. Bu miktar kafeinsiz kahve için hedef değildir, kahve, çay, enerji içeceği, kola, çikolata ve ilaçlardan gelen bütün kafeini kapsar.

Hamilelikte genel olarak günlük toplam 200 mg kafein sınırı kullanılır ve kafeinsiz kahvede kalan kafein de bu hesaba girer. Çay, çikolata, kola, enerji içeceği ve ilaçlardan gelen miktarlar da aynı toplama eklenir.

Bu genel sınırlar kafeine duyarlılığı açıklamaz. Bazı kişilerde huzursuzluk, çarpıntı, kaygı veya uykuya dalma güçlüğü daha düşük miktarlarda başlayabilir. Günlük toplam bu sınırların altında kaldığı halde uyku bozuluyorsa kahvenin miktarı ve içildiği saat ayrıca ele alınır.

Sabah içilen bir fincanla yatmadan kısa süre önce içilen bir fincan aynı sonucu vermeyebilir. Kahve içilen saat, fincan sayısı ve uykunun bozulduğu geceler birlikte kaydedilince zamanlamanın etkisi daha kolay fark edilir.

Kafeine Duyarlılık

Kafein duyarlılığı, küçük miktarlarda bile belirti görülmesiyle anlaşılabilir. Aynı fincan bir kişide hiçbir sorun oluşturmazken başka bir kişide huzursuzluk, kalp çarpıntısı, kaygı veya uykuya dalma güçlüğü yapabilir.

Belirtiler görüldüğünde kafeinsiz kahve tek başına neden sayılmaz. Günün diğer kafein kaynakları, kahvenin içildiği saat, fincanın büyüklüğü ve uykunun önceden bozuk olup olmadığı da etkili olabilir. Belirti kahveden sonra tekrar ediyorsa tüketim miktarını ve zamanını değiştirmek bu ilişkiyi anlamayı kolaylaştırır.

Huzursuzluk ve Kaygı

Kahveden sonra yerinde duramama, iç sıkıntısı, ellerde titreme hissi veya zihnin sürekli çalışması kafeine duyarlılıkla ilişkili olabilir. Kafeinsiz kahvedeki miktar düşük olsa da arka arkaya içilen fincanlar ya da günün başka saatlerinde alınan çay bu etkiyi artırabilir.

Belirti kahveden sonra belirginleşiyorsa fincan sayısını azaltmak ve tüketimi günün daha erken saatlerine çekmek denenebilir. Kahve içilen saat ile huzursuzluğun başladığı saat birkaç gün birlikte not edildiğinde, tek seferlik bir durumla tekrar eden ilişki birbirinden ayrılabilir.

Huzursuzluk yalnızca akşam kahvesinden sonra değil, gün içindeki toplam tüketim arttıkça ortaya çıkıyorsa fincan sayısını azaltmak gerekir. Kafeinli kahveye dönmek ya da kafeinsiz kahveyi sınırsız içmek belirtileri ortadan kaldırmaz.

Çarpıntı ve Acil Belirtiler

Çarpıntı, kalp atışlarının hızlı, güçlü veya düzensiz hissedilmesidir. Kafein bunu bazı kişilerde tetikleyebilir, fakat susuzluk, stres, uykusuzluk ve başka sağlık sorunları da benzer bir his yaratabilir.

Kahveden sonra başlayan hafif ve kısa süreli çarpıntı tekrarlıyorsa tüketimi artırarak bir sınır aramak yerine sağlık profesyoneliyle görüşmek gerekir. Belirgin çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi veya uzun sürme eşlik ediyorsa hemen acile gitmek gerekir.

Çarpıntı her fincanda yeniden başlıyorsa kafeinsiz kahveyi artırmak çözüm oluşturmaz. Özellikle yeni başlayan ya da giderek belirginleşen çarpıntı, kahve hesabından ayrı bir sağlık konusu olarak ele alınır.

Kış kıyafetleri giymiş genç kadın, dışarıda akşam sıcak içecek keyfi yapıyor.

Uykuya Dalma Güçlüğü

Yatağa girdikten sonra uzun süre uyuyamama, kafeine duyarlı kişilerde az miktardaki kafeinle bile ortaya çıkabilir. Kafeinsiz kahve bu miktarı azaltır, fakat uyku sorununu tamamen ortadan kaldırmayabilir.

Akşam içilen bir fincandan sonra sorun yaşanıyor, sabah içilen kahveden sonra yaşanmıyorsa zamanlama etkili olabilir. Hem sabah hem akşam tüketiminden sonra uyku bozuluyorsa günün toplam miktarı ve diğer kafein kaynakları da hesaba katılır.

Uykuya dalma güçlüğü kahve bırakıldığı halde sürüyorsa neden yalnızca kafeinde aranmaz. Stres, düzensiz uyku saatleri ve başka sağlık sorunları da aynı şikâyete yol açabilir.

Uykuya Etki Eden Kahve Miktarı ve Zamanı

Kafeinsiz kahvenin kafeinli kahveye göre daha az kafein taşıması, uyku üzerindeki olası etkiyi azaltır. Buna rağmen yatmaya yakın çok miktarda içmek, kafeine duyarlı kişilerde uykuyu etkileyebilir. Kalan kafein düşük olsa bile bazı kişilerde uykuya dalmayı zorlaştırabilir.

Farklı tüketim durumlarındaki kafein miktarlarının karşılaştırması

Uyku kalitesi yalnızca yatağa ne zaman girildiğiyle ölçülmez. Kahve uykuya dalma süresini uzatabilir, gece uyanmalarını artırabilir veya uykunun kesintisiz sürmesini zorlaştırabilir. Bu durumlar aynı şey değildir ve kahvenin etkisi her birinde farklı görünebilir.

Fincan sayısı arttıkça alınan kafein ve sıvı da artar. Bu nedenle “kafeinsiz olduğu için günün her saatinde içilebilir” düşüncesi uyku sorunu yaşayanlarda geçerli olmayabilir. Kahve içilen saat ile uyku arasındaki ilişki birkaç gece boyunca izlenince hangi değişkenin öne çıktığı daha iyi anlaşılır.

Sabah tüketimiyle akşam tüketimi arasındaki farkı izlemek, zamanlamanın etkisini ayırmaya yardımcı olur. Uykuya dalma kolaylaşıyor veya gece uyanmaları azalıyor ise kahvenin içildiği saat etkili olabilir. Sorun değişmeden kalıyorsa toplam miktar, sıvı alımı veya kahve dışındaki nedenler de düşünülür.

Geceye Yakın Tüketim

Geceye yakın içilen kafeinsiz kahvenin etkisi kişiden kişiye değişir. Kafeine duyarlılık, gün içinde içilen toplam fincan sayısı ve yatış saati birlikte rol oynar, herkes için geçerli tek bir son kahve saati bulunmaz.

Akşam kahvesinden sonra uykuya dalma uzuyorsa fincanı daha erken bir saate çekmek denenebilir. Sorun sürerse miktarı azaltmak, daha küçük fincan seçmek veya akşam kahvesini bırakmak değişikliğin etkisini göstermeyi kolaylaştırır.

Bir değişikliğin işe yarayıp yaramadığı tek gecede anlaşılmaz. Tüketim saati, fincan sayısı ve uykuya dalma süresi birkaç gece birlikte izlenir. Gece uyanmaları devam ediyorsa kahvenin yanı sıra yatmadan önce alınan sıvı da hesaba katılır.

Gece Sıvı Tüketimi

Kafeinsiz kahve uykuyu yalnızca içindeki kafeinle etkilemez. Çok miktarda sıvı içmek mesaneyi gece doldurur ve tuvalet ihtiyacıyla uykuyu bölebilir. Bu durumda sorun uykuya dalamamak değil, uyuduktan sonra yeniden uyanmaktır.

Gece uyanıp tuvalete gitme, kahve azaltıldığında değil akşam alınan sıvı azaldığında düzeliyorsa sıvı miktarı daha güçlü bir açıklama olur. Kahve yerine bol miktarda su içmek de aynı sorunu sürdürebilir.

Uyku kaydında yatağa girdikten sonra uykuya dalma süresi ile gece uyanma sayısı ayrı tutulur. Bu iki ölçüm, kafeinle sıvının olası etkilerini birbirinden ayırmaya yardımcı olabilir, ancak tek başına hangi nedenin etkili olduğunu göstermez.

Tüketim Miktarını Azaltma

Kafeinsiz kahvenin kafeinli kahveden daha hafif olması sınırsız içilebileceği anlamına gelmez. Art arda içilen fincanlar kalan kafeini ve alınan sıvıyı artırır. Geceye yakın tüketim de eklenince uyku üzerindeki etki belirginleşebilir.

Kahvenin etkisini anlamak için toplam fincan sayısı, içildiği saat ve çayla enerji içeceği gibi diğer kafein kaynakları birlikte ele alınır. Yalnızca fincan sayısına bakmak, günün toplam kafeinini eksik gösterebilir.

Kafeinsiz kahve, kafeini azaltmak isteyen yetişkinlerde işe yarar, ancak uyku sorunu varsa amaç genel sınırı zorlamak değil, belirtilerin görülmediği miktarı bulmaktır. Akşam içilen kahve huzursuzluk veya uykuya dalma güçlüğü oluşturuyorsa fincan sayısı düşük olsa bile tüketimi azaltmak gerekir.

Sabah içilen az miktar kahve belirti oluşturmuyorsa tamamen bırakmak zorunlu değildir. Buna karşılık her fincandan sonra aynı belirti ortaya çıkıyorsa kafeinsiz kahveyi artırarak güvenli bir miktar aramak yerine tüketimi azaltmak gerekir.

Kafeinsizleştirme Sürecindeki Kalıntılar

Kafeinsizleştirme sırasında farklı yöntemler kullanılır. Diklorometilen de bu yöntemlerden biridir ve son üründe kalabilecek miktarı sınırlandırılır. Bu konu, kahvenin uykuya etkisinden ayrıdır: kalıntı miktarı üretim güvenliğiyle, kafein miktarı ise uyanıklık ve uyku ile ilgilidir.

ABD’de son üründe diklorometilen kalıntısı için izin verilen sınır 10 ppm’dir. Avrupa Birliği’nde kavrulmuş kahvede sınır 2 mg/kg olarak uygulanır. Bu iki değer farklı bölgelerdeki ürün koşullarını gösterir, fincan sayısı arttıkça uykunun neden bozulduğunu açıklamaz.

Uyku üzerindeki değerlendirmede kalan kafein, tüketim saati ve içilen sıvı öne çıkar. Üretim kalıntısı ise ayrı bir ürün güvenliği konusudur. Kafeinsiz kahvenin hangi yöntemle hazırlandığı etiket açıklamalarında yer alabilir, ancak kafeinsiz ifadesi ürünün hiç kafein içermediğini göstermez.

Daha Fazla Dikkat Gerektiren Durumlar

Kafeine duyarlı kişilerde küçük miktar bile huzursuzluk, kaygı, çarpıntı veya uykuya dalma güçlüğü yapabilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında kafeinsiz kahveyi artırmak yerine miktarı azaltmak ve tüketim saatini erkene çekmek denenebilir.

Uyku sorunu yaşayanlarda kafeinsiz kahve tamamen risksiz değildir. Özellikle yatağa yakın içilen çok miktar, hem kalan kafeini hem de gece alınan sıvıyı artırır. Uyku düzelmiyorsa stres, düzensiz uyku saati veya başka sağlık sorunları da değerlendirilir.

Hamilelikte kafeinsiz kahvede kalan kafein günlük toplamın içine girer. Günlük toplam 200 mg sınırı kafeinsiz kahveye özel değildir, çay, çikolata, kola, enerji içeceği ve ilaçlardan gelen miktarlar da bu hesaba eklenir.

Mutfak terazisinde ölçülen kahve çekirdekleri

Çarpıntı tekrarlıyor, belirginleşiyor veya kahve bırakıldığı halde sürüyorsa sağlık profesyoneliyle görüşmek gerekir. Hamilelikte günlük kafein hesabı belirsiz kalıyorsa kadın doğum uzmanı veya aile hekimiyle konuşmak gerekir.

Kafeinsiz Kahve ve Kalp Sağlığı

Kafeinsiz kahve içenlerle içmeyenler arasındaki sağlık farkı, insanların beslenme, sigara, uyku ve genel sağlık alışkanlıklarıyla da ilişkili olabilir. Bu nedenle kafeinsiz kahvenin kalp hastalığı, inme veya erken ölümü önlediği söylenemez.

Kafeinsiz kahve, kafeinli kahveye göre daha az kafein alınmasını sağlayan bir tercihtir, kalp hastalıklarını önlediği kanıtlanmış bir tedavi değildir. Olumlu sağlık ilişkileri bu içeceği sınırsız tüketmek için gerekçe oluşturmaz.

Kahveden sonra tekrarlayan çarpıntı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa bu belirtileri kahvenin daha hafif olduğu düşüncesiyle geçiştirmemek gerekir. Bu durumda hemen acile gitmek gerekir.

Hamile kadının elinde tuttuğu kahve fincanı

Hazırlama Kaydı

Kafeinsiz kahvenin etkisini yorumlarken fincan sayısı kadar hazırlama yoğunluğu da önemini korur. Aynı ürünü farklı yoğunlukta hazırlanan günlerde kullanılan kahve miktarını not etmek, fincana geçen kafein farkını görünür kılar.

Sık Sorulan Sorular

Çözücü kalıntısı istemeyenler kafeinsiz kahvede hangi yöntemi arayabilir?

Çözücü kalıntısını tercih etmeyenler, etiketinde su ve karbon filtre kullanılan Swiss Water Process ya da süperkritik karbondioksit yöntemi yazan ürünlere yönelebilir. Bu yöntem adları, kafeinin hangi işlemle ayrıldığını belirtir.

İşlem sonrasında kafeinsiz kahvede yararlı bileşikler kalır mı?

Kafeinsizleştirme işlemi polifenollerin tamamını yok etmez ve analizlerde bu bileşiklerin yaklaşık %85’inin işlem sonrasında kaldığı bildirilmiştir. Bu oran ürünün çekirdeğine ve işlemine göre değişebilir.

Porsiyon küçülmesine rağmen çarpıntı ya da kaygı devam ederse hangi içecek seçeneği öne çıkar?

Küçük porsiyonla da çarpıntı veya kaygı tekrarlıyorsa kafeinsiz bitkisel içecek tercih edilebilir. Böylece kahveden kalan kafein tamamen devreden çıkarılmış olur.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir