Gazlı İçecekler Tükürük Asidini Artırır mı, Diş Sağlığına Zararı Var mı?

Gazlı içecekler tükürüğü asitleştirmekten çok, içildikleri sırada ağız içindeki pH’ı düşürür. Tükürük normalde 6,7-7,4 pH aralığında hafif bazik kalır ve ağızdaki asitleri dengelemeye yardım eder. Kola, meyve aromalı gazlı içecek ve bazı aromalı maden suları ise diş minesini doğrudan asitle karşı karşıya bırakır.

Diş minesinin çözünmeye başladığı pH, mine yapısına, tükürüğün tamponlama gücüne ve ağızdaki toplam asit miktarına göre değişebilir, yaklaşık 5,5 pH civarı bu değişimin görülebildiği aralıktır. Kola ve meyve aromalı gazlı içeceklerin pH değerleri bu aralığın oldukça altına iner. İçeceğin şekersiz olması, bu asit temasını ortadan kaldırmaz. Şekerli içeceklerde ise içeceğin kendi asidine, ağız bakterilerinin şekerden ürettiği asit de eklenir.

Öne Çıkanlar

• Şekersiz gazlı içecek çürük riskini azaltabilir ama sitrik veya fosforik asit içeriyorsa mine aşınmasını sürdürebilir.
• Gün boyu küçük yudumlarla içilen gazlı içecek, tükürüğün toparlanma aralarını kısaltır ve dişlerin asitle daha uzun temas etmesine yol açar.
• İçtikten sonra ağzı suyla çalkalamak, ardından kişiye ve tüketim koşullarına göre 30-60 dakika bekleyip dişleri fırçalamak yumuşamış mineye sürtünmeyi azaltır.
• Bir hafta içinde azalmayan, giderek artan ya da tek dişte belirginleşen hassasiyet diş hekimine gitmeyi gerektirir.

Ağızda pH Dengesi

Tükürük, ağızdaki asitleri seyreltir, etkilerini azaltır ve içecekten sonra pH’ın yükselmesine yardım eder. Bu nedenle gazlı içecek tükürüğü doğrudan asit üreten bir sıvıya dönüştürmez, asıl değişim, içecek ağızdayken ağız ortamının kısa süreli olarak asitleşmesidir.

Diş Telinin Egzersiz Sırasında Oluşturabileceği Zararlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

×

Gazlı içeceğin asidi dişlerin çevresindeki tükürükle temas ettiğinde pH düşer. Tükürük bu asidi anında ortadan kaldırmaz, fakat tamponlama özelliğiyle etkisini azaltır. İçeceğin toplam asit miktarı arttıkça tükürüğün dengelemesi gereken yük de artar ve toparlanma daha uzun sürebilir.

Ekşi tat, ağızdaki asit miktarını tek başına göstermez. Tadın belirgin olmadığı bir içecek de mineyi asit saldırısına açık bırakabilir. Kola ve meyve aromalı gazlı içeceklerin pH aralığı, mine için kritik kabul edilen değerin altında kalır.

Tükürüğün kısa sürede dengeyi toparlaması, mineye o sırada zarar gelmediği anlamına gelmez. İçecek ağızda kaldığı sürece mine asitle temas eder ve sık tekrarlanan temas yüzeyin zamanla daha hassas hâle gelmesine katkıda bulunabilir.

Mineye Ulaşan Asit Miktarı

Gazlı içeceğin diş minesine etkisini yalnızca pH belirlemez. İçeceğin toplam asit miktarı, tükürüğün bu asidi dengeleme kapasitesi ve sıvının ağızda kaldığı süre de sonucu değiştirir. Aynı pH değerine sahip iki içecek, farklı miktarda asit taşıyorsa mine üzerinde aynı etkiyi oluşturmayabilir.

Kola ve meyve aromalı gazlı içeceklerdeki asit, bakterilerin şekeri parçalamasını beklemeden mineyle temas eder. Asit, mine yüzeyindeki minerallerin çözülmesine yol açabilir. İçecek ağızdan geçtikten sonra tükürük bu kaybı hemen geri koyamaz, sık tekrarlanan saldırılar yüzeyin daha hassas hâle gelmesine katkıda bulunur.

Şekerli içeceklerde iki ayrı süreç işler:

• İçeceğin kendi asidi mineyi doğrudan aşındırır.
• Şeker, ağız bakterilerinin ek asit üretmesini sağlar.

Şekersiz içeceklerde bakterilerin ürettiği ek asit azalır, fakat içeceğin kendi asidi mineyi etkilemeye devam edebilir. Bu nedenle şekersiz kola, çürük bakımından şekerli koladan ayrılırken mine aşınması bakımından tamamen etkisiz sayılmaz. Asitli içecekler mineyi aşındırabilir ve bu etki, içeceğin ağızda kalma süresi uzadıkça artabilir.

Asit türü de sonucu değiştirir. Sitrik ve fosforik asit mineyi etkileyebilir, şeker içeriği ise bakterilerin ürettiği ek asidi belirler. Gazlı ve şekersiz ifadeleri, içeceğin dişlerle nasıl etkileşeceğini tek başına açıklamaz.

İçecek Türlerine Göre Farklar

Gazlı içecekleri karşılaştırırken asidin kaynağı, şeker içeriği ve toplam asit yükü birlikte ele alınır.

Şekerli ürünlerde içeceğin asidine bakteriyel asit eklenirken, şekersiz ürünlerde bu ek kaynak azalır. Sitrik asit içeren aromalı maden sularında ise şeker bulunmasa bile içeceğin kendi asidi mineyi etkileyebilir.

Şekerli Gazlı İçecekler

Şekerli kola ve meyve aromalı gazlı içecekler dişleri iki yönden etkiler. İçeceğin asidi mine yüzeyine doğrudan ulaşır. Ağız bakterileri de şekeri parçalayarak yeni asit üretir ve dişlerin çevresindeki toplam asit yükünü artırır.

İçecek hızlı içilse bile asitli sıvı dişlerin arasına ve yüzeydeki girintilere ulaşabilir. Gün içine yayılan küçük yudumlar ise her seferinde yeni bir asit teması oluşturur. Tükürüğün dengeyi kurması için yeterli ara kalmadığında mine daha uzun süre asitli ortamda kalır.

Mine yüzeyi asitle yumuşadıkça soğuk su, sıcak yemek veya tatlı yiyeceklerle hassasiyet ortaya çıkabilir. Sık tüketim, tek seferlik tüketimden farklıdır, çünkü her yeni yudum toparlanma sürecini yeniden başlatır.

Kadın hasta, klinikte diş hekimi tarafından muayene ediliyor.

Şekersiz Gazlı İçecekler

Şekersiz gazlı içeceklerde bakterilerin şekerden ürettiği ek asit azalır. Bu fark, çürük oluşumu bakımından önem taşır. Ancak sitrik veya fosforik asit içeren şekersiz içecekler, mineyi kendi asitleriyle aşındırabilir.

Şekerin ortadan kalkması, içeceğin pH’ını veya toplam asit miktarını otomatik olarak düşürmez. Şekersiz kola uzun süre küçük yudumlarla içildiğinde mine tekrarlanan asit temasına maruz kalır. Tek seferde içilen bir bardakla, aynı içeceğin saatler boyunca yudumlanması dişlerin asitle temas süresini aynı ölçüde tutmaz.

Sade ve Aromalı Gazlı Sular

Sade gazlı su veya aromasız maden suyu, şekerli ve aromalı gazlı içeceklere göre daha düşük mine aşınması riski taşır. Bu ürünlerde genellikle şeker bulunmaz ve toplam asit yükü daha düşüktür.

Aromalı gazlı maden suyunda sitrik asit bulunabilir. Bu asit bazı ürünlerin pH’ını düşürerek mineyi sade gazlı suya göre daha fazla asit saldırısına açık bırakır. Ürünler arasındaki fark, aromanın kendisinden çok eklenen asit ve toplam asit miktarıyla ilgilidir.

Sade gazlı su çok sık ve uzun süre ağızda tutulduğunda mineyi yine zorlayabilir. Bununla birlikte şekerli kola, meyve aromalı gazlı içecek ve sitrik asit eklenmiş aromalı maden suyundaki asit kaynaklarıyla aynı değildir.

Yudumlama ve Temas Süresi

Gazlı içeceği gün boyunca küçük yudumlarla içmek, dişlerin asitle temas süresini uzatır. Bir bardağın kısa sürede bitmesiyle aynı içeceğin iki saat boyunca azar azar içilmesi arasında ağız pH’ının toparlanması bakımından fark vardır.

Yeni bir yudum geldiğinde tükürüğün dengeyi kurma süreci yeniden uzar. Masada açık duran şişeden sık sık içmek, tek seferde içmeye göre mineyi daha uzun süre asitli ortamda bırakır. Bu nedenle içeceği uzun saate yaymak yerine kısa sürede bitirmek, kesintisiz asit temasını azaltır.

İçeceği dişlerin arasında bekletmek, uzun süre ağızda dolaştırmak veya birkaç dakikada bir yudum almak da temas süresini artırır. Pipet, sıvının dişlerle temasını bazı durumlarda azaltabilir, ancak içeceğin ağızda tutulması ve pipetin konumu sonucu değiştirir.

Sade bir tişört giymiş kadın, karanlık bir arka planda kutu içecek içiyor.

Tüketim sıklığı arttıkça mine aşınması ve buna bağlı hassasiyet riski yükselir. Haftada bir içilen bir içecekle her gün, hatta gün içinde defalarca tüketilen içecek aynı alışkanlık değildir. Şekerli ve asitli ürünlerde sıklık, toplam şeker miktarı kadar önem kazanır.

İçtikten Sonra Diş Bakımı

Gazlı içecekten hemen sonra diş fırçalamak, asitle yumuşamış mineye fırça sürtünmesini ekleyebilir. Fırça kılları yüzeye bastığında kimyasal aşınma ile mekanik aşınma aynı anda gerçekleşir.

İçecek sonrasında şu sıra uygulanır:

1. Ağız suyla çalkalanır.
2. Diş fırçalamadan önce 30-60 dakika beklenir.
3. Dişler daha sonra fırçalanır.
4. Şekersiz sakız, tükürük akışını artırmak için çiğnenebilir.

Su ile çalkalamak, asidin ağızda kalma süresini kısaltır. İçeceği tamamen etkisiz hâle getirmez, ancak diş yüzeyindeki asitli kalıntıyı azaltır. Bekleme süresi, yumuşamış mineye fırça baskısının hemen eklenmesini önler.

Şekersiz sakız tükürük akışını artırır. Artan tükürük, asidi seyreltir ve ağız pH’ının toparlanmasına yardım eder. Şekerli sakız ise bakterilere yeni şeker sağlayarak ek asit üretimini artırabilir.

Bu sıra, içeceğin şekerli veya şekersiz olmasına göre bütünüyle değişmez. Şekerli içeceklerde bakteriyel asit yükü de bulunduğu için suyla çalkalama ve tüketim sıklığını azaltma daha fazla önem kazanır. Aromalı gazlı su sonrasında da asitli yüzeye hemen fırça sürtünmesi eklenmez.

Diş fırçasının sertliği ve uygulanan baskı da sonucu etkiler. Asitle yumuşamış mine üzerinde sert ve kuvvetli fırçalama, yüzey kaybını artırabilir.

Bir baba, banyodaki lavaboda kızıyla diş fırçalamasına yardımcı oluyor.

Gazlı İçeceklerle İlgili Yanlış Kabuller

Şekersizse dişlere zararsızdır düşüncesi eksiktir. Şekersiz içecek, bakterilerin şekerden ürettiği asidi azaltır, fakat sitrik veya fosforik asit içeren ürünlerde içeceğin kendi asidi mineyi aşındırabilir. Çürük oluşumu ile mine aşınması aynı süreç değildir ve şekersiz ürün bu iki etkiden yalnızca birini azaltır.

Gazlı olan her içecek aynı derecede etkilidir düşüncesi de ürünler arasındaki farkı gözden kaçırır. Sade gazlı su, aromalı gazlı maden suyu, şekerli kola ve meyve aromalı içecek farklı asit kaynakları taşır. Bu farkı gaz kabarcıkları değil, asidin türü, miktarı ve şeker içeriği belirler.

Tükürük asit üretir ifadesi de ağızdaki değişimi doğru açıklamaz. Tükürük, asitli içeceğin oluşturduğu ortamı tamponlamaya çalışır. İçecek ağızdayken pH düşer, tükürük ise bu değişimi zaman içinde azaltır.

Ekşi tadın az olması da içeceğin mineyle etkisiz biçimde temas ettiği anlamına gelmez. Tat, pH değerini ve toplam asit miktarını tek başına göstermez.

Hassasiyet Başladığında Diş Hekimi

Diş hassasiyeti, tekrarlanan asit temasının mine yüzeyini inceltmesi veya yumuşatmasıyla ilişkili olabilir. Soğuk su, sıcak içecek ya da tatlı yiyecek sonrasında kısa süren sızı, asitli içecek alışkanlığıyla birlikte ortaya çıkabilir.

Hassasiyet bir hafta içinde azalmazsa, giderek artarsa veya tek bir dişte belirginleşirse diş hekimi muayenesi gerekir. Sızı sıcak ya da soğuk temas bittikten sonra da sürüyorsa, ağrı gece uykusundan uyandırıyorsa veya çiğneme sırasında belirginleşiyorsa yalnızca gazlı içecek tüketimini azaltmakla yetinmemek gerekir.

Diş hekimi, mine aşınmasını, çürüğü ve başka bir diş sorununu birbirinden ayırabilir. Gazlı içecek tüketimini azaltmak, içme süresini kısaltmak ve sonrasında suyla çalkalayıp beklemek yeni asit temaslarını azaltır, ancak başlamış hassasiyetin nedenini tek başına ortadan kaldırmayabilir.

Ambalaj Bilgisi

Diş hassasiyeti değerlendirilirken içeceğin adı tek başına yeterli olmayabilir, asit türü ve şeker içeriği ürün etiketinde daha açık görünür. Diş hekimi randevusunda son dönemde tüketilen içeceğin ambalajını yanında bulundurmak, bu ayrıntıların doğrudan incelenmesini sağlar.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir